Op is op!

Op is op! Nog drie dragen voor de jackpot valt! Alleen vandaag nog! Dit is je laatste kans om veel geld te besparen!  Alleen nog deze week!

De economische wervelwind maakt het tegenwoordig knap lastig om mensen hun portemonnee te laten trekken. Als ik de economische Einsteins van 2009  moet geloven heeft de consument steeds minder vertrouwen in de economie.
 Beleggers zijn hun geld kwijt en de kleine consument houdt de hand op de knip. Gek he? Wanneer er niets wordt uitgegeven.....inderdaad, kan er ook niets worden verdiend. Mensen worden gek gemaakt door elkaar en de media en die wantrouwende koper wordt steeds onbereikbaarder. Onbereikbaarder, maar niet onbereikbaar.

Al een paar maanden heeft Albert Heijn, na de gigantische wuppie-actie tijdens het EK, weer een geweldige marketing actie onder zijn hoede genomen; de voetbalplaatjes. Bij iedere besteding van €10 krijg je een pakje voetbalplaatjes. Natuurlijk is tien euro voor de kinderen, die de voornaamste verzamelaars zijn van de voetbal helden, een veel te grote besteding. In plaats daarvan wordt er  gebruik gemaakt van een van de oudste betaalmethodes die er bestaat: ruilen. Maar op een gegeven moment ben je uitgeruild en is het spaarboek vol en dan is er niets meer aan. Of wel?

Een onderliggend mechanisme zorgt ervoor dat mensen gevoeliger worden voor deze vormen van productmarketing, het principe van schaarsheid. Wanneer een product zeldzaam is of zeldzaam wordt gemaakt, wordt het waardevoller. Het spaarboek vol krijgen zal niet zo snel lukken want gelukkig heeft Appie Heijn hier over nagedacht; sommige plaatjes zijn moeilijker te verkrijgen dan andere. Denk eens na wanneer jij voor het laatst de dupe was  van deze tactiek. Limited editions, teksten als ‘alleen vandaag nog!’ en ‘bestel nu!’ en extra features in auto’s moeten ervoor zorgen dat onze interesse wordt gewekt en er wellicht nog een regel in werking gezet zal worden: kansen lijken waardevoller voor ons wanneer zij minder beschikbaar zijn, censuur. Goed. Er belt iemand met een onbekend nummer, maar jij zit in een belangrijk gesprek. Opnemen of laten gaan? Toch maar opnemen anders loop je de informatie mis die het telefoontje met zich mee brengt. Bovendien wacht jouw gesprekspartner wel. Zo, jouw persoonlijke censuurboog is weer ontspannen.

Waarschijnlijk is het je niet ontgaan, maar in juli 2008 kwam het nieuwste speeltje van Apple op de Nederlandse markt, de Iphone. Misschien is het je wél ontgaan dat nog voordat deze nieuwe intelligente bolleboos in de winkel lag, hij al volledig uitverkocht was. Geniaal. Wanneer blijkt dat een product maar een beperkte oplage heeft zal het in de ogen van de consument al snel in waarde stijgen. Slim? Onwijs slim. Niet alleen van Apple, maar ook van T-Mobile: Deze mag tot medio 2010 de Iphone exclusief in Nederland aanbieden.

Ok, dus goederen die minder makkelijk te krijgen zijn worden vaak als beter beschouwd als de minder makkelijk te verkrijgen producten. Maar een tweede bron zorgt ook voor de kracht van het schaarste principe: wanneer iets minder beschikbaar wordt, verliezen we vrijheid. Waarom denken we dat het rookverbod in Nederland niet altijd even streng wordt nageleefd? Ja, ook omdat de mens lekker van zich af wilt stomen. Natuurlijk. Maar de invoering van het verbod zorgt voor een verlies van vrijheid, en de behoefte om die vrijheid terug te krijgen zorgt ervoor dat wij die vrijheid juist weer willen hebben, een psychological reactance. Net als vroeger toen je klein was: er is niets leuker om te doen wat eigenlijk niet mag, helemaal als het daarvoor wel was toegestaan. 

Mocht de consument geen vertrouwen meer hebben in de economie kunnen zij altijd vertrouwen op zichzelf en gewoon lekker uitgeven. Want op is op en weg is weg. En wat zou het balen zijn als die regel geen uitzondering is...